Resweratrol od lat budzi duże zainteresowanie zarówno wśród naukowców, jak i osób poszukujących sposobów wspierania zdrowia metabolicznego i zdrowego starzenia. Kojarzony z czerwonym winem i tak zwanym francuskim paradoksem, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych polifenoli roślinnych. Choć wokół resweratrolu narosło wiele mitów, jego działanie biologiczne pozostaje interesującym obszarem badań. Czy jest resweratrol i jakie ma właściwości? W jakiej formie najlepiej go dostarczyć do organizmu? Na te i inne pytania znajdziesz odpowiedź w artykule.
Czym jest resweratrol?
Resweratrol to naturalny związek roślinny należący do polifenoli, a dokładniej do grupy stilbenów. Rośliny wytwarzają go między innymi w odpowiedzi na stres środowiskowy, zakażenia, uszkodzenia mechaniczne czy promieniowanie UV.
Resweratrol a francuski paradoks
Najczęściej resweratrol kojarzony jest jednak z winogronami, czerwonym winem oraz tak zwanym francuskim paradoksem. To określenie odnosi się do dawnej obserwacji, według której Francuzi, mimo diety stosunkowo bogatej w tłuszcze nasycone, mieli rzadziej chorować na choroby sercowo-naczyniowe. Przez lata próbowano tłumaczyć to zjawisko między innymi obecnością resweratrolu w czerwonym winie. Dziś wiadomo jednak, że sprawa jest znacznie bardziej złożona. Sam resweratrol nie wyjaśnia tego zjawiska, a koncepcja francuskiego paradoksu bywa obecnie traktowana z dużą ostrożnością, zwłaszcza że dane epidemiologiczne nie potwierdzają założenia, iż Francuzi rzadziej chorują na choroby sercowo-naczyniowe.
Gdzie występuje resweratrol?
Reswertrol to związek, który naturalnie występuje między innymi w roślinach i produktach roślinnych takich jak:
- ciemne winogrona,
- orzeszki ziemne,
- jagody,
- borówki,
- żurawina,
- śliwka,
- jabłko,
- morwa.
Ponadto źródłem resweratrolu jest Rdestowiec japoński, z którego często pozyskuje się stężone ekstrakty resweratrolu wykorzystywane np. w suplementach diety.
W obiegowej opinii najbardziej znanym źródłem resweratrolu jest czerwone wino, ale nie oznacza to, że powinno się je traktować jako prozdrowotny sposób dostarczania resweratrolu. Ilość resweratrolu w winie jest zmienna i zwykle zbyt mała, aby osiągnąć dawki stosowane w badaniach klinicznych. Najczęściej stosowane dawki w badaniach klinicznych to około 500 mg, więc jeśli chcielibyśmy dostarczyć taką ilość resweratrolu dzienne w formie czerwonego wina to musielibyśmy wypić aż 250-1380 litrów!
Dodatkowo alkohol sam w sobie zwiększa ryzyko wielu problemów zdrowotnych, w tym chorób wątroby, nowotworów i zaburzeń metabolicznych. Dlatego promowanie czerwonego wina jako “dobrego” resweratrolu jest nieuzasadnione.
Naturalne źródła resweratrolu w diecie
Znacznie rozsądniejszym podejściem jest traktowanie produktów bogatych w resweratrol i inne polifenole jako jednego z elementów zróżnicowanej i zbilansowanej diety. W praktyce oznacza to regularne sięganie po owoce jagodowe, winogrona, orzechy, warzywa, kakao, herbatę oraz inne produkty roślinne. Resweratrol można również dostarczać w postaci suplementów diety lub żywności funkcjonalnej, np. koktajli sirtuinowych, które stanowią wygodne i zdrowe uzupełnienie codziennego jadłospisu.
Jakie właściwości ma resweratrol?
Resweratrol wykazuje wiele właściwości biologicznych, które zostały opisane w badaniach naukowych. Przypisuje mu się między innymi działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne oraz wpływ na szlaki związane ze starzeniem komórkowym. Może oddziaływać na procesy związane ze stanem zapalnym, aktywnością sirtuin, gospodarką insulinową oraz metabolizmem lipidów, w tym regulacją stężenia cholesterolu.
Najczęściej badane właściwości resweratrolu to:
- działanie antyoksydacyjne, czyli wpływ na równowagę między produkcją wolnych rodników a mechanizmami obronnymi organizmu,
- działanie przeciwzapalne, związane m.in. z regulacją układu odpornościowego i szlaków zapalnych,
- wpływ na funkcję śródbłonka naczyń,
- wpływ na insulinowrażliwość i metabolizm glukozy,
- wpływ na metabolizm lipidów m. in. cholesterol,
- oddziaływanie na mikrobiotę jelitową oraz metabolity przez nią.
Resweratrol jako naturalny aktywator sirtuin
Sirtuiny to grupa enzymów należących głównie do deacetylaz. Aby wyjaśnić to obrazowo – można wyobrazić sobie sirtuiny jako grupę enzymów regulujących pracę komórek. Sirtuiny działają jak biologiczne przełączniki – decydują, które procesy w organizmie mają zostać uruchomione, a które wyciszone, pomagając komórkom podejmować właściwe decyzje. Nie działają same, lecz regulują aktywność wielu innych białek – jedne procesy przyspieszają, inne wyciszają. Dzięki temu organizm może efektywniej wykorzystywać energię, lepiej radzić sobie ze stresem i uruchamiać mechanizmy naprawcze, które mają znaczenie zarówno dla metabolizmu, jak i zdrowego starzenia się.
Rodzaje sirtuin – SIRT1–SIRT7
Sirtuiny stanowią grupę enzymów. U człowieka opisano siedem głównych sirtuin, oznaczanych jako SIRT1-SIRT7. Różnią się one miejscem działania i zakresem funkcji. Dzięki temu sirtuiny biorą udział w wielu procesach ważnych dla naszego zdrowia. Uczestniczą między innymi w naprawie DNA i ochronie stabilności genomu (ochronie materiału genetycznego) , wpływają na efektywne wykorzystanie energii komórkowej, regulują odpowiedź zapalną oraz wspierają autofagię, czyli proces usuwania i recyklingu uszkodzonych elementów komórkowych.
Niestety aktywność sirtuin może spadać wraz z wiekiem. Na szczęście, istnieją sposoby, aby wspierać ich aktywność. Jednym ze sposobów jest regularna aktywność fizyczna, ale także spożycie różnych polifenoli takich jak resweratrol.
Resweratrol a zdrowe starzenie
Resweratrol zyskał ogromną popularność głównie ze względu na wpływ na wcześniej wspomniane sirtuiny i inne szlaki długowieczności. Choć to bardzo interesujący kierunek badawczy, ale obecnie nie można uczciwie powiedzieć, że suplementacja resweratrolem wydłuża życie u ludzi.
Niezależnie resweratrol wzbudza duże zainteresowanie w kontekście chorób cywilizacyjnych, ponieważ działa na wiele procesów, które leżą u ich podstaw - przewlekły stan zapalny niskiego stopnia, stres oksydacyjny, insulinooporność, zaburzenia metaboliczne i pogorszenie funkcji naczyń krwionośnych. To właśnie dlatego bada się jego potencjalne znaczenie m.in. w cukrzycy typu 2, otyłości, zespole metabolicznym, niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby, chorobach sercowo-naczyniowych czy chorobach neurodegeneracyjnych.
Co o działaniu resweratrolu mówią badania kliniczne?
Choć wyniki badań klinicznych nie zawsze są jednoznaczne, część z nich sugeruje, że suplementacja resweratrolem może korzystnie wpływać na wybrane parametry metaboliczne i zapalne, szczególnie u osób z zaburzeniami gospodarki glukozowo-insulinowej.
Obecnie dostępne badania (przeglądy systematyczne i metaanalizy, w tym badań randomizowanych) wykazały, że stosowanie resweratrolu w odpowiednich dawkach może wpływać na obniżenie różnych markerów stanu zapalnego, w tym TNF-alfa i CRP. Warto dodać, że w wielu z tych badań znowu podkreślono, że kluczowe dla efektywności resweratrolu w regulacji stanu zapalanego jest stosowana dawka i czas. Najczęściej wymienia się dawkę ≥ 500 mg/dzień, a czas to ≥ 10 tygodni lub ≥ 12 tygodni.
Biodostępność resweratrolu
W przypadku resweratrolu liczy się nie tylko jego obecność w produkcie, ale także jego jakość, dawka, forma chemiczna i biodostępność. Dwa preparaty mogą zawierać resweratrol, a mimo to różnić się ilością aktywnej formy oraz tym, jak dobrze jest ona przyswajana przez organizm. Dlatego warto wybierać produkty od sprawdzonych producentów, którzy udostępniają informacje dotyczące kontroli jakości preparatu.
Resweratrol - przeciwwskazania i skutki uboczne
Resweratrol jest uznawany za związek o stosunkowo wysokim profilu bezpieczeństwa i zwykle dobrej tolerancji. Warto jednak zaznaczyć, że ewentualne działania niepożądane oraz interakcje dotyczą przede wszystkim suplementacji, zwłaszcza w wyższych dawkach, a nie ilości dostarczanych naturalnie wraz z dietą.
W literaturze potencjalne interakcje farmakologiczne resweratrolu opisuje się głównie w odniesieniu do dawek znacznie przekraczających typowe spożycie z żywnością. Działania niepożądane częściej obserwowano przy dawkach dobowych powyżej 2,5 g. Najczęściej dotyczyły one przewodu pokarmowego i obejmowały między innymi biegunkę, nudności, wymioty oraz wzdęcia. Opisywano również możliwość zaburzeń czynności wątroby, szczególnie u osób z istniejącymi wcześniej chorobami tego narządu.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe, ponieważ resweratrol może potencjalnie wpływać na krzepnięcie krwi oraz metabolizm niektórych leków. Nie zaleca się także stosowania resweratrolu w ciąży i podczas karmienia piersią, ponieważ brakuje wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo w tych grupach.
Autor: dr nauk med. Karolina Karabin
Piśmiennictwo
- Zupo R. i wsp. Dietary Intake of Polyphenols and All-Cause Mortality: A Systematic Review with Meta-Analysis. Metabolites. 2024 Jul 25;14(8):404.
- Mansouri F. i wsp. Impact of Resveratrol Supplementation on Human Sirtuin 1: A Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation-Assessed Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. J Acad Nutr Diet . 2025 Mar 28:S2212-2672(25)00114-5.
- Brown K. i wsp. Resveratrol for the Management of Human Health: How Far Have We Come? A Systematic Review of Resveratrol Clinical Trials to Highlight Gaps and Opportunities. Int J Mol Sci. 2024 Jan 6;25(2):747.
- Koushki M. i wsp. Effect of Resveratrol Supplementation on Inflammatory Markers: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Clin Ther. 2018 Jul;40(7):1180-1192.e5.
- Gorabi A.M. i wsp. Effect of resveratrol on C-reactive protein: An updated meta-analysis of randomized controlled trials. Phytother Res. 2021 Dec;35(12):6754-6767.
- Omraninava M. i wsp. Effect of resveratrol on inflammatory cytokines: A meta-analysis of randomized controlled trials. Eur J Pharmacol. 2021 Oct 5:908:174380.
- Molani-Gol R. i wsp. Effects of resveratrol on the anthropometric indices and inflammatory markers: an umbrella meta-analysis. Eur J Nutr. 2024 Jun;63(4):1023-1040.
- Brown K. i wsp. Resveratrol for the Management of Human Health: How Far Have We Come? A Systematic Review of Resveratrol Clinical Trials to Highlight Gaps and Opportunities. Int J Mol Sci. 2024 Jan 6;25(2):747.
- Weiskirchen S. i Weiskirchen R. Resveratrol: How Much Wine Do You Have to Drink to Stay Healthy? Adv Nutr. 2016 Jul 11;7(4):706–718.
- Salehi B. i wsp. Resveratrol: A Double-Edged Sword in Health Benefits. Biomedicines. 2018 Sep 9;6(3):91.
Shaito A. i wsp. Potential Adverse Effects of Resveratrol: A Literature Review. International Journal of Molecular Sciences. 2020;21(6):2084. - Chow H.H.S. i wsp. Resveratrol Modulates Drug- and Carcinogen-Metabolizing Enzymes in a Healthy Volunteer Study. Cancer Prevention Research. 2010;3(9):1168–1175.
- Chiba T. i wsp. Trans-Resveratrol Enhances the Anticoagulant Activity of Warfarin in a Mouse Model. Journal of Atherosclerosis and Thrombosis. 2016;23(9):1099–1110.
- Brown K. i wsp. Resveratrol for the Management of Human Health: How Far Have We Come? A Systematic Review of Resveratrol Clinical Trials to Highlight Gaps and Opportunities. Int J Mol Sci. 2024;25(2):747.
- Sergi C. i wsp.Usefulness of resveratrol supplementation in decreasing cardiometabolic risk factors comparing subjects with metabolic syndrome and healthy subjects with or without obesity: meta-analysis using multinational, randomised, controlled trials. Arch Med Sci Atheroscler Dis. 2020;5.
