Niewydolność serca to proces, który bez odpowiedniego leczenia prowadzi do stopniowego pogarszania się sprawności całego organizmu. Prawidłowa terapia opiera się na stałym przyjmowaniu leków przepisanych przez kardiologa, modyfikacji stylu życia oraz stałym monitorowaniu stanu zdrowia. Ważna jest też odpowiednia dieta.
Na czym polega leczenie niewydolności serca?
Najczęstszymi przyczynami niewydolności serca są zawał serca, długotrwałe nieleczone nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa oraz wady zastawkowe. Diagnostyka tego schorzenia oparta jest na badaniach echokardiograficznych i oznaczeniu poziomu peptydów natriuretycznych (NT-proBNP/BNP) we krwi.
Bezwzględnym priorytetem w leczeniu niewydolności serca jest pozostawanie pod stałą opieką lekarską. Za każdym razem, gdy samodzielnie sięgamy po preparaty wspomagające nasze serce, powinniśmy poinformować o tym lekarza.
Na czym polega leczenie niewydolności serca? Podstawą terapii jest jest farmakoterapia (leki blokujące układ renina-angiotensyna-aldosteron oraz beta-blokery). Jednak wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego kładą nacisk także na niefarmakologiczne wsparcie leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem kontroli spożycia płynów i soli. Zalecane jest regularne, codzienne ważenie na czczo, co pozwala na natychmiastowe wykrycie zatrzymywania wody w organizmie i narastania obrzęków. Istotnym elementem rekomendacji jest wdrożenie umiarkowanego, dostosowanego do możliwości osoby chorej treningu fizycznego.
Jaka dieta jest najlepsza przy niewydolności serca?
Zdecydowanie najszerzej zalecaną dietą przy niewydolności serca jest dieta śródziemnomorska oparta na warzywach, owocach, pełnoziarnistych produktach, oliwie z oliwek oraz rybach bogatych w kwasy omega-3. Takie menu to antyoksydanty i zdrowe tłuszcze – składniki, które redukują stan zapalny i stres oksydacyjny, co chroni śródbłonek naczyń krwionośnych ii spowalnia postęp choroby. Ponadto stosowanie tego rodzaju diety pomaga w regulacji ciśnienia tętniczego, poprawia profil lipidowy krwi oraz wspiera utrzymanie prawidłowej masy ciała. W konsekwencji regularne przestrzeganie zasad diety śródziemnomorskiej znacząco obniża ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych oraz kolejnych hospitalizacji.
Kluczowe korzyści diety śródziemnomorskiej
Redukcja stanu zapalnego i stresu oksydacyjnego. Wysoka zawartość naturalnych antyoksydantów (polifenoli) chroni śródbłonek naczyniowy przed dalszymi uszkodzeniami.
Kwasy tłuszczowe omega-3. Związki zawarte w tłustych rybach morskich pomagają regulować profil lipidowy krwi oraz wykazują działanie ochronne na komórki mięśnia sercowego.
Kontrola ciśnienia i masy ciała. Niska zawartość żywności wysoko przetworzonej w diecie ułatwia utrzymanie prawidłowej wagi, co bezpośrednio odciąża serce.
Kwasy omega-3 – wsparcie wydolności serca
Włączenie do diety tłustych ryb morskich lub wysokiej jakości suplementów z omega-3 stanowi istotny krok w stronę lepszej ochrony układu krążenia. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) wspierają stabilizację komórek mięśnia sercowego, poprawiają elastyczność naczyń krwionośnych, wykazują delikatne działanie przeciwzapalne oraz pomagają obniżać poziom trójglicerydów. Kwasy tłuszczowe omega-3 (przede wszystkim EPA i DHA oraz ich roślinny prekursor ALA) występują w największych ilościach w tłustych rybach morskich, owocach morza oraz wybranych produktach roślinnych bogatych w tłuszcze nienasycone. Ich najcenniejsze i najbardziej aktywne biologicznie formy odnajdziemy w rybach żyjących w zimnych wodach, takich jak łosoś, makrela, śledź czy sardynki. Z kolei roślinny kwas alfa-linolenowy (ALA) obficie występuje w nasionach lnu, orzechach włoskich, nasionach chia oraz tłoczonych na zimno olejach roślinnych.
Koenzym Q10 – komórkowa energia dla serca
Koenzym Q10 (nazywany też ubichinonem) to rozpuszczalny w tłuszczach lipidowy związeki chemiczny (pochodna chinonu). Nasz organizm potrafi produkować go samodzielnie we wszystkich komórkach, ale jego synteza spada z wiekiem oraz w przebiegu chorób. Dlatego część jego zasobów musimy pozyskiwać z diety.
Dlaczego koenzym Q10 jest tak ważny? Związek ten uczestniczy w produkcji energii komórkowej (ATP) w mitochondriach mięśnia sercowego. Przyjmowanie tego składnika równolegle ze standardową terapią kardiologiczną, jak wykazano badaniami (np. dwuletnie badanie Q-SYMBIO z 2014 r.), prowadzi do zmniejszenia liczby problemów sercowo-naczyniowych, redukcji liczby hospitalizacji oraz obniżenia śmiertelności z przyczyn kardiologicznych. Ponadto poprawia się wydolność fizyczna całego organizmu.
Koenzym Q10 w diecie bezpiecznej dla osób z niewydolnością serca
Tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, sardynki) – stanowią filar diety śródziemnomorskiej i są doskonałym źródłem zarówno kwasów omega-3, jak i łatwo przyswajalnego Q10.
Oliwa z oliwek i tłoczone na zimno oleje – zawierają umiarkowane ilości Q10 oraz witaminę E, która chroni tę cząsteczkę przed utlenianiem.
Orzechy (szczególnie ziemne i włoskie) – dostarczają roślinnej formy Q10 wraz ze zdrowymi tłuszczami nienasyconymi.
Jak skutecznie wspierać serce?
Skuteczna walka z niewydolnością serca wymaga wielotorowego podejścia. Podstawą zawsze pozostaje przyjmowanie leków przepisanych przez kardiologa. Dopełnieniem codziennej terapii powinna być zmiana stylu życia i wdrożenie odpowiedniej diety, codzienne ważenie się i ograniczanie soli, stosowanie diety śródziemnomorskiej oraz skonsultowana z lekarzem, oparta na dowodach suplementacja (np. koenzymem Q10). Pamiętaj, że każdą zmianę w jadłospisie i suplementę należy omówić ze swoim lekarzem prowadzącym.
Treści przedstawione w niniejszym artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny oraz informacyjny i nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji terapeutycznej.
Bibliografia
- Ponikowski P. et al. 2016 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2016 Aug 14;37(27):2129-2200.
- Mortensen S.A. et al. The effect of coenzyme Q10 on morbidity and mortality in chronic heart failure: Results from Q-SYMBIO: A randomized double-blind trial. JACC Heart Fail. 2014 Dec 1;2(6):641-649.
- Grosso G.. i wsp. Mediterranean diet and cardiovascular risk: A systematic review. Nutrients. 2014 Apr 22;6(4):1588-1600.
- Kelling M. et al. Omega-3 fatty acids for the prevention and treatment of heart failure. Heart. 2015 Aug 1;101(15):1240-1249.
- Fotino A.D. et al. Effect of coenzyme Q10 supplementation on heart failure: a meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2013 Feb 1;97(2):268-275.
- Piepoli M.F. et al. Exercise training in heart failure: from theory to practice. Eur J Heart Fail. 2010 May 1;12(5):421-428.
- Jaarsma T. et al. Self-care behavior of patients with heart failure. Eur J Heart Fail. 2009 Dec 1;11(12):1210-1217.
- McMurray J.J. et al. ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure 2012. Eur Heart J. 2012 Jul 14;33(14):1787-1847.
- Pittler M.H. i wsp. Hawthorn extract for treating chronic heart failure. Cochrane Database Syst Rev. 2008 Jan 23;(1):CD005312.
