Łamliwe paznokcie to nie tylko kwestia wyglądu. Ich słaba kondycja ma bezpośredni wpływ na codzienne funkcjonowanie i samopoczucie – pęknięcia bywają bolesne, paznokcie zahaczają o ubrania. Wiele osób odczuwa dyskomfort, pokazując dłonie z uszkodzonymi paznokciami. W większości przypadków paznokcie da się wzmocnić prostymi zmianami w codziennej pielęgnacji. Dowiedz się, skąd bierze się łamliwość paznokci, co wzmacnia paznokcie, kiedy słabe paznokcie są sygnałem, żeby pójść do lekarza.
Dlaczego paznokcie łamią się i rozdwajają?
Łamliwe paznokcie to częsty problem. Według przeglądu badań, czyli opracowania podsumowującego wcześniejsze prace, przewodniku, zbierającym dotychczasową wiedzę medyczną o kruchych paznokciach w jednym miejscu – opublikowanego w 2020 r. w brytyjskim czasopiśmie naukowym „Dermatology and Therapy” – problem dotyczy nawet 20% ludzi. Częściej łamią się paznokcie u rąk niż u nóg.
Płytka paznokcia składa się z około 25 warstw ściśle ułożonych, zrogowaciałych komórek i ma od 0,5 do 1 mm grubości. Gdy te warstwy tracą spójność, paznokieć zaczyna pękać albo rozwarstwiać się. Łamliwe paznokcie bywają też miękkie i mniej elastyczne. Łamliwość może wyglądać różnie:
- rozdwajanie się końca paznokcia na cienkie warstwy (onychoschizja), czyli typowe „rozdwajające się paznokcie”,
- paznokcie pękające pionowo, z płytkimi bruzdami (rowkami) wzdłuż płytki, przez które wyglądają na prążkowane;
- matowe, kruche, białawe miejsca na powierzchni płytki,
- ścieranie się paznokcia na końcu.
Autorzy przeglądu dzielą łamliwość na dwie grupy. Najczęściej jest to łamliwość bez uchwytnej choroby, związana z wiekiem, pielęgnacją i codziennymi nawykami. Rzadziej jest objawem choroby, którą trzeba leczyć.
Najczęstsze przyczyny łamliwych i rozdwajających się paznokci
Największym wrogiem paznokci jest częste moczenie i suszenie dłoni. Woda i detergenty szczególnie szkodzą osobom, które często myją ręce w pracy, na przykład fryzjerom i fryzjerkom, czy pielęgniarzom i pielęgniarkom, a także przy pracach domowych. Szkodliwy wpływ na płytkę może mieć też zakładanie gumowych rękawic na mokre dłonie.
Do innych częstych przyczyn należą:
- długotrwałe noszenie kolorowych lakierów i częste ich zmywanie, które mogą uszkadzać płytkę chemicznie,
- urazy płytki paznokcia,
- wiek, bo z czasem paznokcie naturalnie stają się bardziej kruche, a w płytce ubywa części tłuszczów, zwłaszcza u kobiet po menopauzie,
- choroby skóry, przede wszystkim łuszczyca i grzybica paznokci,
- choroby ogólne, zwłaszcza tarczycy i niedokrwistość.
Nie ma powodu do niepokoju przy każdym pękniętym paznokciu, bo najczęściej łamliwość nie wynika z choroby, tylko z codziennych nawyków. Warto jednak pamiętać o tarczycy. Przy niedoczynności tarczycy zmiany paznokci dotyczą nawet 90% chorych – płytka staje się krucha, wolno rośnie i ulega prążkowaniu. Z kolei przy nadczynności tarczycy paznokcie częściej stają się miękkie, cienkie i odklejają się od łożyska, jednak po jej wyleczeniu często wracają do normy. Zanim więc sięgniemy po kolejną odżywkę, warto zastanowić się, czy słabe paznokcie nie są sygnałem, który wysyła nam organizm.
Kiedy łamliwe paznokcie to sygnał do wizyty u lekarza?
Do lekarza warto się zgłosić, gdy łamliwości paznokci towarzyszą inne objawy, które mogą wskazywać na chorobę, na przykład tarczycy czy niedokrwistość, albo zmiany na skórze, takie jak łuszczyca.
Wizytę u dermatologa uzasadniają też inne zmiany wyglądu płytki, bo łamliwość może towarzyszyć grzybicy lub łuszczycy (zmiany paznokci ma nawet połowa chorych na łuszczycę), a wtedy sama pielęgnacja nie wystarczy i potrzebne jest leczenie przyczyny. O tym, co mogą oznaczać białe plamki, piszemy w artykule niedobór jakiej witaminy odpowiada za białe plamy na paznokciach.
Co zrobić, żeby paznokcie były mocne i się nie łamały?
Najskuteczniejsze domowe sposoby na wzmocnienie paznokci są proste: mniej wody i detergentów, więcej nawilżenia i ochrona przed urazami.
- Ogranicz kontakt z wodą i detergentami. Do zmywania i sprzątania zakładaj rękawice, zawsze na suche dłonie.
- Nawilżaj paznokcie i skórki. Po każdym myciu rąk warto wmasować krem lub oliwkę w płytkę i wały paznokciowe. Dobrze sprawdzają się preparaty z wazeliną, lanoliną, gliceryną lub mocznikiem.
- Utrzymuj paznokcie raczej krótkie. Dłuższe paznokcie szybciej tracą wodę, a sucha płytka łatwiej pęka.
- Daj paznokciom odpocząć od lakieru i hybrydy. Długotrwałe noszenie kolorowych lakierów może uszkadzać płytkę.
- Nie traktuj paznokci jak narzędzia. Otwieranie puszek czy zdrapywanie naklejek to prosta droga do pęknięć.
Pomocne mogą być także odżywki i utwardzacze do paznokci, czyli lakiery, które mają za zadanie odbudowywać płytkę. Tworzą one na powierzchni płytki elastyczną, ochronną warstwę, która mechanicznie usztywnia paznokieć i chroni go przed wyparowywaniem wody oraz urazami.
Gdy stoi za nimi choroba, w pierwszej kolejności trzeba ją leczyć. Oprócz pielęgnacji znaczenie może mieć też dieta.
Jakie witaminy i składniki – co na wzmocnienie paznokci?
Najczęściej polecane składniki na wzmocnienie paznokci to biotyna, cynk, żelazo, krzem i kolagen (peptydy).
Najlepiej zbadanym składnikiem jest biotyna. Z kolei cynk ma najlepiej udokumentowany związek z łamliwością. Zwiększenie spożycia żelaza może pomóc przy wyraźnym niedoborze tego składnika w organizmie, gdy ferrytyna, czyli wskaźnik zapasów żelaza, jest bardzo niska. Krzem jest popularnym składnikiem suplementów i odżywek na paznokcie, choć brakuje jeszcze jednoznacznych badań potwierdzających jego skuteczność przy łamliwości.
Biotyna na paznokcie
Biotyna, czyli witamina B7, występuje naturalnie w produktach zbożowych, orzechach, mleku i żółtkach jaj. Bierze udział w budowie keratyny, białka, z którego zbudowany jest paznokieć. W kilku badaniach jej przyjmowanie poprawiało twardość i grubość łamliwych paznokci.
Przed badaniami krwi warto powiedzieć lekarzowi o przyjmowaniu biotyny. Jej duże dawki, powyżej ok. 5 mg dziennie, mogą fałszować wyniki badań laboratoryjnych, między innymi badań tarczycy, troponin (badanie serca) i testów ciążowych.
Cynk, żelazo i kolagen
Niedobór cynku może powodować łamliwość, a według przepisów unijnych o żywności cynk pomaga w utrzymaniu zdrowych paznokci.
Żelazo może pomóc wtedy, gdy badania pokazują jego wyraźny niedobór. Zanim zaczniemy przyjmować żelazo na własną rękę, warto sprawdzić poziom ferrytyny.
Popularny jest też kolagen. W badaniu 25 osób przyjmujących codziennie 2,5 g peptydów kolagenowych przez 24 tygodnie paznokcie rosły o 12% szybciej, a łamały się o 42% rzadziej. To obiecujące wyniki, ale badanie nie porównywało tych osób z grupą niebiorącą kolagenu, więc nie wiadomo, ile z tej poprawy wynikało z samego przyjmowania kolagenu.
Jak szybko można wzmocnić paznokcie?
Na efekty trzeba poczekać. Nowy, mocniejszy paznokieć musi dopiero odrosnąć, a w badaniach suplementy podawano zwykle przez 3-6 miesięcy, a kolagen przez 24 tygodnie. Zmiany w pielęgnacji, takie jak nawilżanie i ochrona przed wodą z detergentami, poprawiają wygląd paznokci szybciej, ale najtrwalszy efekt przychodzi z czasem.
Najczęstsze pytania o wzmacnianie paznokci
Czego brakuje w organizmie, gdy paznokcie są miękkie i się łamią?
Łamliwe paznokcie najczęściej nie wynikają z niedoboru, tylko z częstego kontaktu z wodą i detergentami. Mogą jednak towarzyszyć niedoborowi cynku lub żelaza, a także chorobom tarczycy. Paznokcie mogą też stać się cienkie i łamliwe przy bardzo ubogiej lub wyniszczającej diecie, w której brakuje aminokwasów, czyli składników budulcowych białka, a także witamin i składników mineralnych. Jeśli łamliwości towarzyszą inne objawy, warto skonsultować się z lekarzem.
Co najszybciej regeneruje paznokcie?
Najszybciej wygląd paznokci poprawia nawilżanie płytki i skórek po każdym myciu rąk oraz ograniczenie kontaktu z wodą i detergentami.
Czy rozdwajające się paznokcie to objaw choroby?
Zwykle nie. Rozdwajanie się końca paznokcia na cienkie warstwy to jedna z najczęstszych postaci łamliwości, najczęściej związana z częstym moczeniem i suszeniem dłoni. Jeśli pojawiają się też przebarwienia, pogrubienie płytki albo inne objawy, warto skonsultować się z dermatologiem.
Czy lakier do paznokci osłabia paznokcie?
Sam lakier zazwyczaj nie uszkadza płytki. Paznokcie osłabia przede wszystkim częste używanie zmywaczy (zwłaszcza z acetonem). Warto robić przerwy od malowania i regularnie nawilżać dłonie.
Jak wzmocnić paznokcie po hybrydzie?
Manicure hybrydowy, czyli lakier żelowy utwardzany pod lampą, może sprawić, że paznokcie staną się łamliwe i będą pękać. Lakieru hybrydowego nie zaleca się zdrapywać ani podważać innymi paznokciami czy narzędziami. Bezpieczniej zdjąć go u manikiurzystki. Po zdjęciu dobrze jest zrobić paznokciom przerwę od lakieru na co najmniej tydzień. Płytkę i skórki warto wtedy nawilżać kilka razy dziennie, na przykład wazeliną.
Składniki wspierające zdrowe włosy, skórę i paznokcie, w tym cynk i biotynę, znajdziesz w preparatach w kategorii Suplementy i witaminy na włosy, skórę i paznokcie.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Przy zmianach paznokci z innymi objawami skonsultuj się z lekarzem lub dermatologiem.
Bibliografia
- 1. Chessa MA, Iorizzo M, Richert B, et al. Pathogenesis, clinical signs and treatment recommendations in brittle nails: a review. Dermatol Ther (Heidelb). 2020;10(1):15-27. doi:10.1007/s13555-019-00338-x
- 2. Lipner SR, Scher RK. Biotin for the treatment of nail disease: what is the evidence? J Dermatolog Treat. 2018;29(4):411-414. doi:10.1080/09546634.2017.1395799
- 3. Hexsel D, Zague V, Schunck M, et al. Oral supplementation with specific bioactive collagen peptides improves nail growth and reduces symptoms of brittle nails. J Cosmet Dermatol. 2017;16(4):520-526. doi:10.1111/jocd.12393
- 4.American Academy of Dermatology. Gel manicures: dermatologists share tips to keep nails healthy. aad.org/media/news-releases/gel-manicures-dermatologists-share-tips-to-keep-nails-healthy
