Jak uspokoić kołatanie serca? Skuteczne metody

Serce nagle przyspiesza, łomocze albo jakby gubiło rytm i dzieje się tak wieczorem, gdy jesteś już w łóżku albo w stresującej chwili. Czy to coś poważnego? W większości przypadków samo kołatanie serca jest niegroźne. Jednak jeśli jednocześnie towarzyszą mu dodatkowe objawy, w szczególności takie jak omdlenie, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy czy duszności, nie wolno zwlekać z wezwaniem pomocy lub z pilną wizytą u lekarza. 

Dowiedz sie, jak opanować napad kołatania serca, gdy nie towarzyszą mu inne niepokojące symptomy. Sprawdź, co mówią badania o działaniu kofeiny i magnezu. 

Czym jest kołatanie serca?

Kołatanie serca, określane też jako palpitacje serca, to wyczuwalnie silniejsze niż zwykle bicie serca, powodujące dyskomfort. Uderzenia mogą być szybkie, silne, nierówne, a czasem przypominają „potykanie się”, „przeskakiwanie” czy „zatrzymanie” serca na moment. Kołatanie serca samo w sobie jest objawem, a nie chorobą.

Co może powodować kołatanie serca?

Przyczyną kołatania serca jest najczęściej niegroźne pobudzenie serca, a w drugiej kolejności stres i lęk. Rzadziej odpowiadają za nie nadczynność tarczycy, niedokrwistość (anemia) albo leki (na przykład wziewne leki rozszerzające oskrzela stosowane w astmie) oraz używki (kofeina, alkohol, nikotyna, substancje pobudzające i narkotyki).

Dodatkowe pobudzenia, czyli pojedyncze uderzenia serca, które pojawiają się poza normalnym rytmem, mogą powstawać w przedsionkach, czyli górnych jamach serca, albo w komorach, czyli jamach dolnych. U osób bez choroby serca uważa się je za łagodne. 

Czy kołatanie serca może być od żołądka? 

Pacjenci często pytają, czy kołatanie serca może pochodzić z układu pokarmowego. Kołatanie serca po jedzeniu zdarza się bardzo często i zwykle jest niegroźne. Sprzyja mu spożycie potraw bogatych w węglowodany, zwłaszcza u osób ze skłonnością do niskiego poziomu cukru we krwi. Podobnie działają potrawy ostre lub ciężkie, po których pojawia się zgaga. Dolegliwości z przewodu pokarmowego bywają jednak odczuwane jako objawy pochodzące z klatki piersiowej, a ustalenie, co jest w istocie ich źródłem, należy do lekarza. 

Objawy, towarzyszące kołataniu, o które lekarz powinien zapytać podczas wizyty

Kiedy kołatanie serca jest groźne?

Czy kołatanie serca jest niebezpieczne dla naszego serca i dla całego organizmu? Czy pod wpływem kołatania serce może ulec uszkodzeniu? Czy kołatanie może negatywnie wpłynąć na układ krwionośny? Zwykle nie, ale są też wyjątki, o których warto wiedzieć. Kołatanie serca wymaga pilnej interwencji medycznej, gdy towarzyszy mu na przykład omdlenie lub uczucie, że zaraz się zemdleje, ból w klatce piersiowej albo duszność. Wtedy nie warto czekać, aż palpitacja minie, ale pilnie wezwać pomoc.

Jeśli kołatanie często wraca albo trwa dłużej niż kilka minut, warto pójść do lekarza, nawet jeśli nie występują żadne inne objawy. Warto też poinformować lekarza o chorobach serca w wywiadzie rodzinnym oraz o zgonach spowodowanych zawałem serca, szczególnie jeśli ktoś w rodzinie zmarł z tego powodu nagle w młodym wieku. Uczucie niepewności samo potrafi nasilać kołatanie, a rzetelna diagnoza często przynosi dużą ulgę.

Jak uspokoić kołatanie serca domowymi sposobami?

Gdy zaczynamy odczuwać kołatanie serca, któremu nie towarzyszą żadne objawy alarmowe, najważniejsze jest wyeliminowanie przyczyny, która mogła wywołać palpitacje (jeśli to oczywiście możliwe) i danie sercu chwili spokoju. Domowe sposoby na kołatanie serca to łatwe do wdrożenia zachowania. Gdy odczuwasz kołatanie serca, warto:  

Usiąść albo się położyć. Pozwala to uniknąć upadku, gdyby zakręciło nam się w głowie.

Odstawić używki. Kawa w nadmiernych ilościach, napoje energetyczne, alkohol i papierosy mogą nasilać palpitacje.

Oddychać spokojnie i wolno. Jeśli kołataniu towarzyszy lęk, spokojny oddech pomaga opanować napięcie.

Zmierzyć tętno. Warto sprawdzić, czy rytm jest równy i jak szybki. Wysokie tętno w spoczynku, powyżej 120 na minutę, to sygnał, by skontaktować się z lekarzem.

Zapamiętać (a najlepiej zanotować) okoliczności, w których pojawiła się palpitacja – godzina, data, sytuacja, posiłek, kawa, stres. Taka notatka bardzo pomaga lekarzowi.

Kofeina, alkohol i magnez – co mówią badania?

Kofeina, alkohol i nikotyna mogą wywoływać kołatanie serca, dlatego lekarze zalecają ich ograniczenie.  

Z kofeiną sprawa jest jednak mniej prosta, niż się wydaje. Prowadzone nad jej wpływem na zdrowie serca badania nie dały jednoznacznej odpowiedzi, czy kofeina jest szkodliwa dla zdrowia. W zestawieniu badań z 2016 roku (wnioski opublikowano w czasopiśmie „Europace”) kofeina w ilościach spożywanych na co dzień nie zwiększała u ludzi liczby dodatkowych pobudzeń komór serca. Mimo to, jeśli ktoś zauważa, że kołatanie pojawia się po kawie, rozsądnie jest ograniczyć jej spożycie. 

Magnez i potas to składniki, o które pacjenci pytają najczęściej. Oba są potrzebne do prawidłowej pracy mięśni i układu nerwowego, a potas pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi. Co pokazały badania przy kołataniu?

W niemieckim badaniu 232 osób z częstymi dodatkowymi pobudzeniami z komór serca 3 tygodnie przyjmowania magnezu i potasu zmniejszyło liczbę pobudzeń o 17,4% w porównaniu z placebo. Autorzy zaznaczają jednak, że objawy pacjentów się nie zmieniły.

W amerykańskim badaniu pilotażowym 59 osób sam magnez nie zmniejszył liczby dodatkowych pobudzeń z przedsionków serca, choć suplementacja wywołała wzrost stężenia magnezu w surowicy badanych. Badanie opublikowano w czasopiśmie Nutrients” w 2018 roku

Magnez i potas mogą więc być elementem dbania o serce i dobrze zbilansowanej diety, ale nie zastąpią diagnozy ani leczenia. Przed ich przyjmowaniem, zwłaszcza przy chorobach nerek lub przy lekach na serce i ciśnienie, warto porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą. O składnikach ważnych dla serca piszemy szerzej w artykule o witaminach wspierających serce.

Dlaczego kołatanie serca pojawia się w nocy?

Wiele osób odczuwa kołatanie głównie wieczorem i w nocy. W ciszy, gdy nic nie odwraca uwagi, kołatanie i głośne bicie serca łatwiej zauważyć, zwłaszcza w pozycji leżącej. Myśli o dniu i zmęczenie mogą przy tym nasilać napięcie, a świadomość bicia serca rośnie też przy lęku i przygnębieniu.

Spanie na boku w skulonej pozycji (szczególnie na lewym boku) może sprzyjać kołataniu. Mocne albo nierówne bicie serca podczas leżenia czasem mija po przewróceniu się na drugi bok albo po wstaniu i krótkim spacerze po mieszkaniu. Pomocne bywają ograniczenie kawy i alkoholu wieczorem, rezygnacja z obfitej kolacji tuż przed snem i spokojny wieczorny rytuał.

Jeśli nocne kołatanie serca powtarza się albo budzi ze snu, ale nie towarzyszą mu inne objawy, warto umówić się do lekarza. Nagła duszność, ból w klatce piersiowej albo omdlenie w trakcie napadu, także w nocy, są sygnałem do wezwania pomocy.

Jak lekarz szuka przyczyny kołatania serca?

Podstawą jest wywiad, badanie i EKG. Jeśli objawy są częste, a zwykłe EKG nie wyjaśnia przyczyny, lekarz może zlecić Holter, czyli całodobowy zapis EKG przez 24-48 godzin. Przy podejrzeniu nadczynności tarczycy wykonuje się badania tarczycy, a przy objawach niedokrwistości morfologię krwi.

Dlatego tak ważne jest, żeby zapisywać, kiedy pojawia się kołatanie. Jeśli to możliwe, EKG wykonane w trakcie objawów daje lekarzowi najwięcej informacji.

Jak zmniejszyć ryzyko nawrotów kołatania serca?

Najwięcej zależy od codziennych nawyków. Zalecane jest przede wszystkim:

• ograniczenie stresu,
• rzucenie palenia,
• ograniczenie kofeiny i alkoholu,
• regularna aktywność fizyczna.

Jeżeli kołatanie jest powodowane lękiem czy napadami paniki, pomocne bywa leczenie przyczyny, warto skorzystać z konsultacji u psychologa. Dodatkowe pobudzenia u osób bez choroby serca zwykle nie wymagają leczenia. 

FAQ – najczęstsze pytania o kołatanie serca

Czy kołatanie serca samo przejdzie?

Pojedyncze, krótkie kołatanie bez innych objawów zwykle mija samo, a jego najczęstszą przyczyną są łagodne dodatkowe pobudzenia. Jeśli kołatanie często wraca, warto pójść do lekarza, a gdy towarzyszy mu omdlenie, ból w klatce piersiowej lub duszność, należy natychmiast wezwać pomoc.

Co szybko uspokaja serce?

Gdy odczuwamy kołatanie serca, warto przede wszystkim zidentyfikować jego przyczynę i, jeśli to możliwe, wyeliminować ją, a następnie odstawić używki, położyć się i spokojnie oddychać. Przy rozpoznanym przez lekarza częstoskurczu nadkomorowym skuteczny bywa zmodyfikowany manewr Valsalvy. 

Co wziąć na kołatanie serca?

Nie istnieje żadne lekarstwo czy preparat, który można przyjmować na własną rękę. Leki na zaburzenia rytmu dobiera lekarz po postawieniu diagnozy. 

Czy brak magnezu powoduje kołatanie serca?

W jednym z badań magnez z potasem zmniejszał liczbę dodatkowych pobudzeń z komór serca o 17,4%, ale nie zmieniał objawów pacjentów. Sam magnez w małym badaniu nie wpływał na pobudzenia z przedsionków. Przyczynę kołatania warto ustalić z lekarzem.

Czy kawa powoduje kołatanie serca?

U części osób tak, dlatego zaleca się ograniczenie kofeiny. Jednak po zestawieniu najwyższej jakości badań stworzonym w 2016 r. okazało się, że kofeina w zwykłych ilościach nie zwiększała liczby dodatkowych pobudzeń z komór serca. Jeśli kołatanie pojawia się po wypiciu kawy, warto ją ograniczyć. Zestawienie opublikowano w czasopiśmie „Europace”.

Jakie badania wykonać przy kołataniu serca?

Podstawą jest EKG, najlepiej wykonane w trakcie objawów. Przy częstych objawach lekarz może zlecić Holter EKG na 24-48 godzin, a przy podejrzeniu innej przyczyny badania tarczycy lub morfologię krwi.

Składniki wspierające pracę serca, w tym opisane wyżej magnez i potas, znajdziesz w kategorii suplementy na serce i układ krążenia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Przy kołataniu serca z omdleniem, bólem w klatce piersiowej lub dusznością należy wezwać pomoc pod numerem 112.

Bibliografia

• Govender I, Nashed KK, Rangiah S, et al. Palpitations: evaluation and management by primary care practitioners. S Afr Fam Pract (2004). 2022;64(1):5449. doi:10.4102/safp.v64i1.5449
• Appelboam A, Reuben A, Mann C, et al. Postural modification to the standard Valsalva manoeuvre for emergency treatment of supraventricular tachycardias (REVERT): a randomised controlled trial. Lancet. 2015;386(10005):1747-1753. doi:10.1016/S0140-6736(15)61485-4
• Smith GD, Fry MM, Taylor D, et al. Effectiveness of the Valsalva manoeuvre for reversion of supraventricular tachycardia. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(2):CD009502. doi:10.1002/14651858.CD009502.pub3
• Zuchinali P, Ribeiro PAB, Pimentel M, et al. Effect of caffeine on ventricular arrhythmia: a systematic review and meta-analysis of experimental and clinical studies. Europace. 2016;18(2):257-266. doi:10.1093/europace/euv261
• Zehender M, Meinertz T, Faber T, et al. Antiarrhythmic effects of increasing the daily intake of magnesium and potassium in patients with frequent ventricular arrhythmias. J Am Coll Cardiol. 1997;29(5):1028-1034. doi:10.1016/S0735-1097(97)00053-3
• Lutsey PL, Chen LY, Eaton A, et al. A pilot randomized trial of oral magnesium supplementation on supraventricular arrhythmias. Nutrients. 2018;10(7):884. doi:10.3390/nu10070884
• Cleveland Clinic. Heart Palpitations at Night: Symptoms, Causes and Treatment. 2021. my.clevelandclinic.org/health/diseases/21874-heart-palpitations-at-night
• NHS. Heart palpitations. 2026. nhs.uk/conditions/heart-palpitations/